Cieplice

Cieplice
Sołtys wsi: Marek Tokarz
tel: 726 228 807

Cieplice to rozległa wieś położona w Kotlinie Sandomierskiej na Płaskowyżu Tarnogrodzkim. Początki miejscowości sięgają XV wieku. Według „Słownika Królestwa Polskiego” w 1815 roku miejscowość zamieszkiwało 8500 osób. Jeszcze w okresie przedwojennym liczba mieszkańców wynosiła 4500 osób, głównie wyznania grekokatolickiego. Ludność ta została w okresie powojennym przesiedlona, stąd bierze się obecna liczba ludności oraz wyludnione całkowicie całe części wsi Pokrzywy, Piwne, Kwiki, Łysocha oraz znikoma liczba mieszkańców w takich przysiółkach jak Biele, Szegdy, Wołczaste. Pozostałe części tej rozległej wsi to: Babia Górka, Chałupki, Koło Cerkwi, Walanki, Koniowe, Izabelin.

Izabelin to osiedle mieszkaniowe i duże gospodarstwo rolne (poprzednio PGR) powstałe na terenie dawnego folwarku Czartoryskich.  Zachowane zostały pozostałości XVIII-nasto wiecznych ogrodów geometrycznych – aleja lipowa, rosnąca wzdłuż drogi dojazdowej do dawnego folwarku Izabelin (nazwa pochodzi od imienia Izabeli Księżnej Czartoryskiej). Aleja składa się z 74 sztuk drzew z gatunku lipa z domieszką dęba i robinii dębowej.

Cieplice położone są na terenach dość mokrych obfitujących w liczne stawy powstałe w miejscach po dawnych bagnach i mokradłach. Jest to charakterystyczna cecha Płaskowyżu Tarnogrodzkiego. Teren Cieplic charakteryzują ciepłe źródełka (które nie zamarzają nawet w zimie). Od tych źródełek pochodzi nazwa wsi. Oprócz podziału na drobne przysiółki dzielą się również na dwie duże części: Cieplice Dolne i Cieplice Górne. Cieplice Dolne wchodzą w skład parafii Kolonia Polska w gminie Kuryłówka, a Cieplice Górne w skład parafii Cieplice-Rudka (gmina Sieniawa). Siedzibą tej parafii jest kościół rzymskokatolicki pw. Św. Apostołów Piotra i Pawła. Mieści się on w zabytkowym zespole cerkwi greckokatolickiej pw. Narodzenia NMP.  Uwagę przykuwa także kościół parafialny pw. Najświętszej Maryi Panny – dawna cerkiew greckokatolicka pw. Narodzenia NMP w Cieplicach, zbudowana w 1904 r. Cerkiew została zbudowana w miejscu starszej, drewnianej cerkwi z 1681, pod tym samym wezwaniem. Była to cerkiew parafialna, należała do dekanatu jarosławskiego. Po wojnie użytkowana jako kościół rzymskokatolicki. Innym zabytkowym obiektem jest kaplica murowana w przysiółku Biele z 1912 roku oraz liczne zagrody i domy drewniane.

W Cieplicach znajduje się również cmentarz wojenny z I wojny światowej. Cmentarz usytuowany po zachodniej stronie szosy relacji Sieniawa – Adamówka w połowie odległości między wsiami Cieplice i Adamówka (oddalony od nich o ok. 2 km), wśród pól, obok lotniska rolniczego. Założony na planie prostokąta o wymiarach 50 X 65 m. Otoczony wałem ziemnym z fosą i rzędem porastających go grabów. Symetrycznie rozplanowany z aleją główną na osi i przecinającą ją w połowie aleją poprzeczną, z centralnie usytuowanym obeliskiem. Obelisk wysokości ok. 5 m, z cegły, otynkowany, z datą 1914 na ścianie czołowej, ustawiony na masywnym postumencie. Układ mogił jest mocno zatarty – widoczne są jedynie ślady podłużnych mogił zbiorowych rozmieszczonych równolegle do alei głównej. Zachowanych jest kilkanaście betonowych słupków bez napisów, zapewne podpórek pod nieistniejące tablice. oprócz obelisku znajduje się tu również stella nagrobna żołnierza radzieckiego poległego 2.X.1939 r. Wzdłuż alei głównej i poprzecznej rosną kasztanowce, w narożu północno-zachodnim – trzy dęby. Cmentarz zawiera mogiły żołnierzy trzech mocarstw biorących udział w walkach I wojny światowej. Obiekt ten jest przede wszystkim świadectwem wydarzeń historycznych i miejscem upamiętnienia śmierci kilkuset żołnierzy różnych narodowości – Polaków, Czechów, Węgrów, Rosjan, Niemców i Austriaków.

W Cieplicach występują liczne gatunki roślin i zwierząt w tym niektóre będące pod ścisłą ochroną. Wśród osobliwości flory można spotkać takie rośliny jak kaczeniec, zawilec gajowy, podbiał, fiołek, konwalia, storczyk zezula, storczyk podkolan, storczyk kukułka plamista, rosiczka okrągłolistna, widłak jałowcowaty. Na torfowiskach (głęboko ukrytych lasach) znaleźć można czermień błotną. Istnieją też miejsca gdzie znajdziemy mało znanego zawilca żółtego. W lasach pomnikiem przyrody jest sosna „parasol” chroniona ze względu na ciekawą formę korony ukształtowana (zniekształcona) przez grzyba.

Cieplickie lasy są rajem dla zbieraczy runa leśnego, grzybów, jagód, malin. Występują tu liczne gatunki zwierząt w tym wiele chronionych. Oprócz wiewiórek, zajęcy, jeży, saren, borsuków, jeleni, danieli, lisów czy dzików, swoje żeremia mają tutaj bobry. Wśród ptaków spotkać można sikorki, sójki, kukułki, dzięcioły, bażanty, kuropatwy, bociany i wiele innych. Charakterystycznym elementem krajobrazu są liczne gniazda bociana białego.

W latach 1940 – 1944 miejscowość, będąca pod okupacją niemiecką, była siedzibą Gminy Cieplice powstałej z części gminy Adamówka i Sieniawa powiatu jarosławskiego. Jednostkę przyłączono 1 stycznia 1940 do zwiększonego terytorialnie powiatu biłgorajskiego (Kreishauptmannschaft Bilgoraj), należącego wówczas do dystryktu lubelskiego Generalnego Gubernatorstwa. W skład gminy wchodziły miejscowości: Adamówka, Cieplice, Dąbrowica, Dobcza, Krasne, Pawłowa, Piskorowice, Rudka i Słoboda. 22 sierpnia 1944 podział administracyjny Polski został odtworzony według stanu z 1939 roku, tak więc gmina Cieplice została zniesiona.

 
Czy wiesz, że 28.07.1844 r. w Cieplicach  urodził się Ignacy Hanasiewicz, powstaniec styczniowy, oficer wojsk węgierskich?